Verkfærakista Sviðslistamiðstöðvar Íslands

Handbók um
alþjóðlegar sýningaferðir

Alþjóðlegar sýningaferðir geta opnað ný tækifæri fyrir sviðslistafólk, lengt líftíma verka og skapað ný tengsl við áhorfendur, samstarfsaðila og markaði. Handbókin fjallar um undirbúning, fjármögnun, kynningu, flutninga og framkvæmd.

““
Árangursríkar sýningaferðir byggja sjaldan á einni sölu heldur á samböndum sem þróast yfir tíma.
01
Undirbúningur og markmiað
02
Tækifæri og tengslanet
03
Fjármögnun og sjálfbærni
04
Styrkir og stuðningsleiðir
05
Kynningarefni og tæknigögn
06
Leikmynd, búnadður og flutningar
07
Á staðnum
08
Eftirfylgni
09
Gátlisti

Hvert er markmiðið?

AlþJóðlegt sýningarferðalag byrjar longu áður en fyrsta flogið er bókað. Ferðalög byggjast á samböndum, skýrum markmiðum og góðum undirbúningi.

Hvert er markmiðið?

Áður en hafist er handa þurf að vera skýrt hvers vegna farið er af stað. Markmiðin geta verið ólík:

  • Að lengja líftíma sýningar
  • Að skapa tekjur fyrir hópinn
  • Að finna nýja samstarfsaðila
  • Að kynna listafólk og verk á nýjum mörkuðum
  • Að byggja upp alþjóðlegt tengslanet

Markmiðið hefur áhrif á allt ferlið – frá því hvaða viðburði þú sækir til þess hvernig þú semur við sýningarstaði.

Alþjóðleg starfsemi er langtímaverkefni

Fá verkefni fara beint frá frumsýningu yfir í alþjóðlega sýningaferð. Yfirleitt tekur það nokkur ár að byggja upp tengsl og traust sem leiða til reglulegra bókana.

Mikillvægt er að líta á markaðsstarf, tengslamyndun og þátttöku á alþjóðlegum vettvangi sem fjárfestingu til framtiðar.

Árangursríkar sýningaferðir byggjast sjaldnast á einni sölu – heldur á samböndum sem þróast yfir tíma.

Kynntu þér hver tekur ákvarðanir

Á sýningarstöðum og hátíðum eru hlutverk oft skýr.

Listrænir stjórnendur og sýningarstjórar

Meta listrænt gildi verkefna og ákveða hvað er boðið inn í dagskrá.

Framleiðendur og framkvæmdastjórar

Sjá um samninga, fjármögnun, skipulag og framkvæmd.

Það getur tekið tíma að byggja upp samband við báða hópa.

Ekki ganga að neinu sem vísu. Staðfestu allt skriflega:

Flugvallarskutl

Tæknibúnað

Tímasetningar

Greiðslufyrirkomulag

Gistingu

Dagpeninga

Uppsetningartima

Skýr samskipti fyrirbyggja flest vandamál.

Hvar finnur þú tækifærin?

Alþjóðlegt samstarf byggist á sýnileika, tengslamyndun og þátttöku á réttum vettvangi. Hér eru helstu leiðirnar til að hitta fólk, byggja upp tengsl og skapa tækifæri.

Markaðir og showcase

Markaðir, showcase og fagráðstefnur eru oft skilvirkasta leiðin til að hitta marga sýningarstjóra og samstarfsaðila á stuttum tíma.

Dæmi um markaði og showcase:

  • CINARS
  • FiraTarrega
  • Bibu
  • YPAM
  • Edinburgh Fringe
  • Performing Arts Market Seoul (PAMS)
Alþjóðleg tengslanet

Virk þátttaka í tengslanetum getur opnað leið að samstarfi og bókunum.

Dæmi um tengslanet

  • IETM
  • ASSITEJ
  • UNIMA
  • Circostrada
  • Aerowaves
  • ETC
  • ISPA
Byggðu upp tengsl

Fyrsta fundinum lýkur sjaldnast með bókun. Tengsl þróast yfir tíma með:

Reglulegum samskiptum.

Endurteknum fundum.

Boðum á sýningar.

Kynningu á nýjum verkefnum.

Sýningaferð á að standa undir sér

Alþjóðleg sýningaferð á að byggja á traustum grunni og skýrri fjárhagsáætlun. Markmiðið er ekki eingöngu að komast erlendis heldur að gera það á sjálfbæran hátt.

Sýningaferð á að standa undir sér

Markmiðið er ekki eingöngu að komast erlendis heldur að gera það á sjálfbæran hátt.

Góð sýningaferð á að greiða fyrir:

Laun
Ferðir
Umsýslu
Framleiðslu
Viðhald verkefnisins
Fjárhagsáætlunin

Umsýslugjald

Mælt er með að reikna umsýslugjald ofan á kostnað verkefnisins.

10%

Þar undir fellur:

Tölvupóstasamskipti

Verkstjórn

Samningar

Uppgjör

Bókanir

Framleiðslugjald

Margir hópar leggja einnig á framleiðslugjald.

5–10%

Markmiðið er að skapa svigrúm fyrir framtiðarverkefni og viðhald starfseminnar.

Daggjald og dagpeningar

Daggjöld

Listafólk á að fá greitt fyrir:

Ferðadaga
Uppsetningardaga
Niðurrif
Fundi
Sýningar

Ekki aðeins sjálfa sýninguna.

Dagpeningar

Notið viðurkennd viðmið og opinbera taxta þegar við á.

Ekki selja sýninguna of ódýrt

Það getur verið freistandi að samþykkja lágt verð til að komast inn á nýjan markað.

Of lágt verð getur þó:

Veikt samningstöðu síðar
Skapað rangar væntingar
Dregið úr gildi verksins

Metið gildi verksins og tryggðu að sýningin sé metin að verðleikum.

Góð undirbúningur er lykillinn

Skýr fjárhagsáætlun, sanngjart verðlag og traustir samningar eru grunnurinn að sjálfbærri alþjóðlegri starfsemi. Það skapar svigrúm fyrir listina – og framtiðina.

Hvar er hægt að sækja um stuðning?

Það er mikillvægt að kanna þá möguleika sem í boði eru, bæði heima og erlendis. Hér eru helstu sjóðir og stuðningsleiiðir sem vert er að skoaða.

Á Íslandi

Sviðslistamiðstöð Íslands

Ferðastyrkir og þýðingastyrkir fyrir alþjóðleg verkefni.

Stéttarfélög

Athugaðu styrki hjá:

  • FÍL
  • FLÍ
  • öðrum fagfélögum
Norðurlönd

Norræna menningargáttin

Mobility stuðningur.

Norræni menningarsjóðurinn

Sérstaklega Oppstart.

Tvíhliða menningarsjóðir

Til dæmis:

  • Finnsk-íslenski menningarsjóðurinn
  • Dansk-íslenski samstarf-sjóðurinn
Evrópa

Culture Moves Europe

Perform Europe

Creative Europe samstarfsverkefni

Góð ráð

Hafðu samband tímanlega, kynntu verkefnið vel og fylgdu leiðbeiningum sjóðanna. Góð undirbúningur eykur líkur á stuðningi.

Kynning og tækni

Þu þurf að kynna sýninguna og útskýra framkvæmdina í sömu mund. Kynningarpakkinn sannfærir hátíðarstjórnendur og listræna stjórnendur. Tæknilýsing hjálpar framleiðendum og tæknifólki að meta hvort verkið passi inn í húsnæðið og dagskrána.

Kynningarpakki  (Tour Pack)
Stutt lýsing
Lengri lýsing
Hágæða myndir
Trailer (1–2 mín.)
Full upptak (t.d. Vimeo)
Lengd sýningar
Fjöldi ferðalanga
Sviðsstærð og tæknilegar upplýsingar

Viðtökur og umsagnir

Umsagnir og gagnrýni
Verðlaun og tilnefningar
Fyrri sýningarstaðir
Hátíðir sem verkið hefur tekið þátt í
Samstarfsaðilar
Fjöldi sýninga ef við á

Tour Pack er yfirleitt 2–3 síðna PDF sem grípur augað og staðfestir gæði verksins (social proof).

Tæknilýsing (Technical Rider)

Tæknikröfur

Ljósaplan (Light Plot)
Cue-listi (Cue List)
Stage Plan
Ljós og hljóð
Rafmagn
Sviðskröfur
Uppsetningartími
Niðurrifstími

Búnaðarlisti

Vigtaðu alla leikmuni og mældu kassa á meðan þið eruð enn heima. Nauðsynlegt fyrir:

Flugfélög
Tollayfirvöld
Fraktfyrirtæki
ATA Carnet skjöl

Túlkur eða tengiliður

Ef ferðast er til landa þar sem tæknifólk talar ekki ensku getur verið nausynlegt að óska eftir tengilið eða túlki sem getur aðstoðað við samskipti á uppsetningardögum.

Hagnýt atriði

Smáatriði sem skipta máli:

Ryksuga
Ísskápur
Vinnuborð
Moppa
Búningsaðstaða
Sturtuaðstaða

Gott að hafa í huga

Öll kynningargögn og tæknigögn ættu að vera tiltæk á ensku. Í alþjóðlegu samstarfi verða fyrstu kynni af verkinu oft til í gegnum Tour Pack og Technical Rider áður en nokkur fundur á sér stað.

Hugsaðu um flutninga strax í upphafi

Ákvarðanir sem teknar eru við hönnun leikmyndar geta haft mikil áhrif á kostnað, framkvæmd og sjálfbærni sýningaferða. Leikmynd sem ferðast vel er yfirleitt ódýrari í flutningi, fljótlegri í uppsetningu og auðveldari í umsýslu.

Hannaðu fyrir ferðalög
Best er að hugsa um flutninga strax á hönnunarstigi.
Spyrðu:
  • Passar þetta í flug?
  • Passar þetta í sendibíl?
  • Er hægt að setja þetta saman á staðnum?
  • Er hægt að smíða hluta á áfangastað?
Ferðast með búnað
Í mörgum tilfellum er hagkvæmara að ferðast með búnað sem innritaðan farangur en að senda hann með frakt.
Miðaðu við:
  • 23–32 kg einingar
  • Sterkar ferðakistur eða flutningskassa
  • Skýrar merkingar á öllum einingum
  • Búnað sem þolir endurtekin ferðalög
Því einfaldari sem flutningarnir eru, þeim mun minni er hættan á töfum, skemmdum og óvæntum kostnaði.
Frakt og tollar
Þegar um stærri leikmyndir eða umfangsmikinn búnað er að ræða getur þurft að senda hluta af verkefninu með frakt.
  • Flugfrakt er hröð en oft kostnaðarsöm.
  • Sjófrakt er yfirleitt ódýrari en krefst lengri fyrirvara og nákvæmrar skipulagningar.
Mikilvægt er að kynna sér reglur um tollafgreiðslu, tímamörk og skjöl áður en búnaður er sendur milli landa.
Græn ferðalög
Þegar um stærri leikmyndir eða umfangsmikinn búnað er að ræða getur þurft að senda hluta af verkefninu með frakt.
  • Smíða þunga hluti á staðnum
  • Leigja eða deila búnaði á áfangastað
  • Skipuleggja fleiri sýningar á sama landsvæði í sömu ferð
  • Fækka flugferðum þar sem hægt er
ATA Carnet
Ef búnaður er sendur með frakt milli landa getur þurft ATA Carnet.
ATA Carnet er eins konar vegabréf fyrir búnað sem sýnir að hann sé ekki fluttur inn til sölu.
Skjalið getur einfaldað tollafgreiðslu verulega og komið í veg fyrir óvæntan kostnað við landamæri.

Þegar sýningarferðin hefst

Góður undirbúningur skiptir miklu máli, en þegar áfangastað er náð taka við ný verkefni. Samskipti, sveigjanleiki og skýr hlutverk geta skipt sköpum fyrir hvernig sýningin gengur.

Mismunandi vinnumenning
Vinnubrögð eru mjög ólík milli landa, leikhúsa og hátíða.
Hafðu í huga:
  • Hlutverk geta verið mjög afmörkuð
  • Tæknifólk vinnur eftir ólíkum verklagsreglum
  • Samskipti taka stundum lengri tíma en búist er við
  • Gerðu ráð fyrir auknum uppsetningartíma
Verndaðu listræn gæði
Ekki samþykkja breytingar sem rýra verkið verulega.
  • Ræddu breytingar tímanlega
  • Leitaðu lausna í samráði við staðinn
  • Verndaðu listræna sýn verkefnisins
  • Gakktu úr skugga um að samningar styðji við framkvæmdina
Tæknimál og tryggingar
Það getur borgað sig að ferðast með eigin tæknimann.
Athugaðu einnig:
  • Ferðatryggingar
  • Búnaðartryggingar
  • Ábyrgðartryggingar
  • Neyðarsamskipti og tengiliði
Eigin tæknimaður getur aukið líkurnar á samræmdri upplifun á öllum sýningarstöðum.
Vellíðan á ferðalagi
Ferðalög eru krefjandi og geta verið líkamlega og andlega þreytandi.
Skipuleggðu:
  • Hvíld
  • Matartíma
  • Frídaga
  • Svigrúm til endurhleðslu
Fyrir listafólk með börn getur einnig verið mikilvægt að ræða tímanlega hvort sýningarstaðurinn geti komið til móts við þarfir tengdar fjölskylduaðstæðum.
Force Majeur
Samningar ættu að taka skýrt á því hvað gerist ef ekki er hægt að halda sýningu vegna óviðráðanlegra aðstæðna.
Dæmi um slíkar aðstæður:
• Veikindi     • Flugföll eða samgöngutruflanir     • Verkföll     • Náttúruhamfarir     • Aðrar ófyrirséðar aðstæður

Ferðinni lýkur ekki þegar heim er komið

Góð eftirfylgni styrkir tengsl, einfaldar framtíðarumsóknir og eykur líkurnar á nýjum verkefnum. Það sem gerist eftir ferðina getur skipt jafn miklu máli og ferðin sjálf.

Skýrslugjöf
Skilaðu skýrslum og uppgjöri
sem fyrst eftir heimkomu.
Þetta hjálpar til við að:
  • Ljúka verkefninu formlega.
  • Halda utan um kostnað og árangur.
  • Einfalda framtíðarumsóknir.
  • Viðhalda trausti styrktaraðila.
Haltu sambandi
Sendu stutta kveðju til samstarfsaðila og hátíða:
Deildu:
  • Ljósmyndum.
  • Tenglum á umfjöllun.
  • Umsögnum.
  • Fréttum af framhaldi verkefnisins.
Safnaðu umsögnum
Biddu um stuttar umsagnir frá þeim sem tóku þátt í eða
sáu sýninguna.
Umsagnir geta komið frá:
  • Listrænum stjórnendum
  • Samstarfsaðilum
  • Gagnrýnendum
Þær nýtast í framtíðarkynningu og umsóknum.
Nýttu meðbyrinn
Alþjóðleg sýningarferð er mikilvægt skref í lífi verksins.
Uppfærðu:
  • Vefsíðu
  • Tour Pack
  • Ferilskrá verksins
  • Samfélagsmiðla
  • Kynningarefni
Ferðinni lýkur ekki við heimkomu
Góð eftirfylgni getur skipt sköpum fyrir framtið verkefnis og lagt grunn að nýjum samstarfsverkefnum og bókunum.

Tilbúin/n til brottfarar?

Farðu yfir helstu atriði áður en lagt er af stað.

1. SAMNINGAR OG FJÁRMÁL
Samningur við sýningarstað er undirritaður.
Greiðslufyrirkomulag hefur verið staðfest.
Umsýslu- og framleiðslugjöld eru inni í samningnum.
Daggjöld og dagpeningar liggja fyrir.
2. TÆKNI OG FRAMKVÆMD
Tour Pack og Technical Rider hafa verið send.
Ljósaplan, Cue-listi og önnur tæknigögn liggja fyrir.
Uppsetningartimi og niðurrifstimi hafa verið staðfestir.
Þú hefur séð myndir af sýningarstaðnum, baksviði, hleðsludyrum og uppsetningarstöðu.
3. LEIKMYND OG BÚNAÐUR
Allur búnaður hefur verið vigtaður, mældur og merktur.
Búnaðarlisti liggur fyrir.
ATA Carnet eða önnur tollskjöl eru tilbúin ef þarf er á.
Flutningsaferð (flug/seint/sjófrakt) hefur verið staðfest.
4. SAMSKIPTI
Tengiliður og tæknifólk á sýningarstað liggja fyrir.
Allt kynningarefni og tæknigögn eru tiltæk á ensku.
Neyðarsímanúmer og mikillvægir tengiliðir eru vistuðir.
5. FERÐALAG OG GISTING
Flug, gisting og flutningar á áfangastað eru bókuð og staðfest.
Flugvallarskutl eða aðgangur að samgöngum hefur verið staðfestur.
Frídagar, hvíld og matartímar hafa verið teknir með í áætlun.
6. TRYGGINGAR OG ÖRYGGI
Ferðatrygging fyrir alla í hópnum er í gildi.
Búnaðartrygging hefur verið yfirfarin.
Ábyrðartrygging liggur fyrir.
Hægt er að nálgast afrit af mikillvægum skjölum rafrænt.
LOKAATHUGUN
Allir vita hvert er verið að fara og hvenær.
Allir hafa aðgang að ferðagögnum, tengiliðum og dagskrá.
Ekkert hefur verið látið óstaðfest.
Við erum tilbúin/n að skapa góðar sýningar!

Handbókin byggir á reynslu íslensks sviðslistafólks af alþjóðlegum sýningaferðum og efni sem tekið var saman fyrir fræðsluverkefni Sviðslistamiðstöðvar Íslands. Sérstaklega er stuðst við vefnámskeið um alþjóðlegar sýningaferðir sem Tinna Grétarsdóttir leiddi fyrir Sviðslistamiðstöð Íslands árið 2023.